Günümüzde SMS, e-posta, WhatsApp, çağrı ve diğer elektronik iletiler üzerinden gönderilen ticari ve tanıtım mesajları oldukça yaygındır. Ancak bu iletilerin büyük kısmı alıcının açık rızası olmaksızın gönderiliyorsa hukuka aykırıdır ve şikâyet edilebilir. Özellikle Ticari Elektronik İleti Yönetim Sistemi (İYS) ve KVKK ile düzenlenen süreç, hem tüketici haklarını korur hem de istenmeyen elektronik ileti akışını sınırlamayı amaçlar.
1. İzin Yönetim Sistemi (İYS) ile Mesajları Engel
İYS, ticari elektronik iletiler için kurulan merkezi bir kayıt ve izin sistemidir. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Ticari İletişim Yönetmeliği ile yürürlüğe konmuştur. Mesaj göndermeden önce şirketlerin alıcıdan onay alması ve bu onayı İYS’ye kaydetmesi zorunludur. Bu sistem üzerinden kendi numaranı görerek istemediğin ticari mesajlara izin vermeyi kapatabilirsin. Bu işlem, istenmeyen SMS ve e-posta akışını ciddi ölçüde keser.
2. Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi (TISS)
İYS’de izinleri kapattıktan sonra hâlâ izinsiz mesaj alıyorsan veya gönderici İYS’de kayıtlı değilse, Ticaret Bakanlığı’nın Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi (TISS) üzerinden şikâyet edebilirsin. Bu şikâyet aracılığıyla Ticaret İl Müdürlükleri, izinsiz veya mevzuata aykırı ticari iletilerle ilgili idari para cezası uygulayabilir. Şikâyet için sistemde iletinin ekran görüntüsünü, gönderici bilgilerini ve mesaj tarihini yüklemek gerekir; ekran görüntüsü olmadan başvurular genellikle işleme alınmaz.
İlgili sisteme şu adresten ulaşabilirsin:
➡ https://tiss.gtb.gov.tr
3. KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) Şikâyeti
E-posta, SMS, WhatsApp gibi elektronik iletiler için numaran, adresin veya diğer kişisel verilerin işleniyorsa, bu veri işleme KVKK kapsamında açık rızaya bağlanmıştır. Açık rıza olmadan ticari mesaj gönderilmesi, KVKK açısından kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi olarak değerlendirilir. Bu durumda KVKK’ya ayrı bir şikâyet yapabilir ve veri sorumlusu firmanın para cezalarına çarptırılmasını talep edebilirsin. KVKK ihlalleri için şikâyet sayfası şurada:
➡ https://ihlalbildirim.kvkk.gov.tr/
Not: KVKK kapsamında ceza alındığında bu para devlete aktarılır, mağdura ödeme yapılmaz.
4. BTK Hakların — Elektronik Haberleşme Hukuku
Elektronik haberleşme kanunları da abonenin izinsiz ileti almasını engellemeye yönelik haklar tanır. BTK, izinsiz pazarlama SMS’leri hakkında abonelere ret/engelleme hakkı verir ve operatörler Hukuka aykırı iletileri engellemekle yükümlüdür. Ayrıca 1 Ocak 2025 itibarıyla yabancı kaynaklı izinsiz SMS/MMS ve aramalar da engellenmeye başlamıştır.
5. Dolandırıcılık Amaçlı Mesajlar İçin Ayrı Adımlar
İzinsiz reklam içerikli mesajların dışında gelen dolandırıcılık amaçlı SMS, e-posta veya aramalar için Ticaret Bakanlığı’nın sistemleri yeterli olmayabilir. Bu durumda savcılığa suç duyurusunda bulunmak gerekir. Örneğin dolandırıcılık, sahte siteler, karakol veya savcılığa şikayet edilerek cezaî soruşturma başlatılabilir.
6. Akıllı Telefon İçinden Engelleme ve Filtreler
Teknik olarak mesajların tamamen kesilmesi için kendi telefonunda SMS engelleme veya “Spam filtreleme” ayarlarını da kullanabilirsin. Örneğin Android telefonlarda belirli numaraları veya kodları engellemek mümkündür; bu teknik engelleme, hukuki engellemeden bağımsızdır ama günlük rahatsızlığı azaltır.
