Boşanmak isteyen birçok kişi, eşini bulup mahkemeye getirmesi gerektiğini düşünmektedir. Uygulamada sıkça karşılaşılan bu düşünce hukuken doğru değildir.
Boşanma davası açabilmek için;
- Eşinizi temin etmeniz,
- Mahkemeye getirmeniz,
- Ya da adresini fiilen bilmeniz zorunlu değildir.
Eşiniz;
- Sürekli adres değiştiren biri olabilir,
- Tebligat almaktan özellikle kaçıyor olabilir,
- Yurt dışında yaşıyor olabilir,
- Nikâh kıyıldıktan sonra tamamen ortadan kaybolmuş olabilir.
Bu ihtimallerin hiçbiri, boşanma davası açılmasına engel oluşturmaz.
Eş Ölmüşse veya Gaipse Ne Olur?
Eşin vefat etmiş olması, nüfus kayıtlarından tespit edilir. Bu durumda boşanma davası açılmaz; evlilik kendiliğinden sona ermiş sayılır.
Gaiplik ise farklı bir hukuki durumdur ve doğrudan boşanma ile karıştırılmamalıdır. Gaiplik kararı alınması ayrı bir yargılama sürecini gerektirir.
Bu nedenle “Eşim hayatta mı?”, “Nerede yaşadığı bilinmiyor” gibi sorular, her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilir.
Adresi Bilinmeyen Eşe Tebligat Nasıl Yapılır?
Boşanma davasında mahkeme, davalı eşe ulaşılamaması ihtimaline karşı aşamalı (kademeli) bir tebligat sistemi uygular.
Bilinen Son Adrese Tebligat
İlk olarak eşin bilinen en son adresine tebligat gönderilir.
Bu adreste bulunamazsa, bir sonraki aşamaya geçilir.
MERNİS Adresine Tebligat (TK m. 21/2)
Eşin MERNİS’te kayıtlı bir adresi varsa,
Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi uyarınca bu adrese tebligat yapılır.
- Tebligat fiilen alınmasa bile
- Usule uygun işlem yapılmışsa Tebligat yapılmış sayılır
Bu adrese yapılan tebligat da sonuçsuz kalırsa, yine 21/2 kapsamında yeniden tebligat çıkarılır ve hukuken tebliğ gerçekleşmiş kabul edilir.
MERNİS Adresi Yoksa: İlanen Tebligat
Eşin MERNİS’te kayıtlı hiçbir adresi yoksa,
Tebligat Kanunu’nun 28–31. maddeleri uyarınca ilanen tebligat yoluna gidilir.
Bu durumda:
- Tebligat ilan yoluyla yapılır,
- Süreler ilan tarihine göre işlemeye başlar,
- Dava usulen ilerlemeye devam eder.
Eş yurt dışına iltica etmiş, Türk konsolosluğuna giremiyor ve adres bildiremiyorsa da ilanen tebligat ile boşanma gerçekleşebilir.
Eş Yurt Dışındaysa: Yurt Dışı Tebligat
Eşin;
- MERNİS adresi yurt dışında görünüyorsa veya
- Yurt dışında yaşadığı biliniyorsa,
Dışişleri bakanlığa vasıtasıyla eşin bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğu vasıtasıyla yurt dışı tebligat yapılır.
Bu durum boşanma davasını engellemez; yalnızca sürecin daha uzun sürmesine ve tebligat ile tercüme masraflarının artmasına neden olabilir.
Eş Cezaevindeyse Boşanma Davası Nasıl Yürütülür?
Boşanma davası açılacak eşin cezaevinde olması, sanılanın aksine, süreci durduran ya da imkânsız hâle getiren bir durum değildir. Hatta çoğu zaman, kişinin nerede olduğunun belli olması nedeniyle tebligat süreci daha sorunsuz ilerler.
Eş Tutukluysa
Eş tutuklu durumdaysa, bulunduğu ceza infaz kurumuna doğrudan tebligat çıkarılır. Tebligat, cezaevi idaresi aracılığıyla ilgilinin kendisine ulaştırılır. Bu nedenle “tebligat yapılamadı” gibi bir belirsizlik yaşanmaz ve dava usulüne uygun şekilde devam eder.
Eş Hükümlüyse
Eşin hükümlü olması hâlinde ise durum biraz farklıdır. Hükümlü kişi bakımından bazı hâllerde vasi atanması gerekebilir. Böyle bir durumda, boşanma davasına ilişkin tebligatlar doğrudan hükümlüye değil, atanan vasiye yapılır.
Vasi Henüz Belirlenmemişse veya Dava Açacak Eş İse
Henüz bir vasi atanmadıysa ya da mevcut vasi, boşanma davasını açmak isteyen eş ise, mahkeme bu eksikliğin giderilmesini bekler. Yani yeni bir vasi atanması sağlanır; bu işlem tamamlandıktan sonra dava kaldığı yerden, usulüne uygun şekilde yürütülür.
