Boşanma sürecinde en çok tereddüt edilen konulardan biri, bankadaki paranın nasıl paylaşılacağıdır. Özellikle eşlerden biri çalışıyorsa ve birikimler kendi hesabında tutuluyorsa, “Bu para ortak mı, değil mi?” sorusu sıkça gündeme gelir. Oysa hesabın kimin adına olduğu tek başına belirleyici değildir. Önemli olan paranın hangi dönemde ve hangi kaynaktan elde edildiğidir. Evlilik süresince kazanılan ve biriktirilen banka parası, mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınır; ancak bunun için doğru zamanda ve doğru dava yoluyla talepte bulunmak gerekir.
Banka Hesabındaki Para Mal Paylaşımına Tabi mi?
Evlilik süresince elde edilen gelirlerle biriktirilen banka parası, edinilmiş mal sayılır ve boşanma halinde mal paylaşımına tabidir. Hesabın kimin adına olduğu tek başına belirleyici değildir. Önemli olan paranın hangi dönemde ve hangi kaynaktan elde edildiğidir. Eğer para evlilik içinde maaş, ticari kazanç veya benzeri çalışma geliriyle oluşmuşsa tasfiyede hesaba katılır. Ancak evlilikten önce mevcut olan birikim kişisel maldır; buna karşılık evlilik süresince işleyen faiz gelirleri paylaşım hesabına dahil edilir.
Hangi Hesaplar Mal Paylaşımına Tabidir?
Mal paylaşımında esas olan hesabın türü değil, içindeki değerin evlilik süresinde edinilip edinilmediğidir. Bu nedenle yalnızca klasik banka vadesiz ve vadeli hesaplar değil; döviz hesapları, altın hesapları, yatırım ve birikim hesapları, repo-ters repo hesapları, hisse senedi ve fon portföyleri, BES birikimleri, kripto varlık hesapları (Bitcoin, Ethereum ve benzeri kripto paralar), kasa hesapları, kripto borsalarındaki cüzdanlar, elektronik para kuruluşlarındaki bakiyeler (Papara, Paycell, FAST bakiyeleri, dijital cüzdan uygulamaları), ön ödemeli kart bakiyeleri ve benzeri tüm finansal hesaplar tasfiye kapsamına girebilir. Evlilik içinde edinilmiş olmaları halinde bu hesaplarda bulunan para ve varlıklar katılma alacağı hesabında dikkate alınır. Hesabın kimin adına kayıtlı olduğu tek başına belirleyici değildir; önemli olan kaynağın evlilik sürecindeki edinim olup olmadığıdır.
Boşanırken Banka Hesabındaki Paranın Paylaşılması İçin Hangi Dava Açılmalıdır?
Boşanma sürecinde en çok karıştırılan konulardan biri, banka hesabındaki paranın nasıl ve hangi yolla paylaşılacağıdır. Öncelikle şunu netleştirmek gerekir: Bankadaki para boşanma davası açılınca otomatik olarak paylaşılmaz. Boşanma davası ile mal paylaşımı davası hukuken ayrı davalardır.
Evlilik süresince edinilmiş banka birikiminin paylaşılabilmesi için açılması gereken dava, mal rejiminin tasfiyesine dayalı katılma alacağı davasıdır. Bu dava, boşanma davası ile birlikte görülmez. Boşanma davası içinde “bankadaki paranın yarısını istiyorum” şeklinde bir talep ileri sürülemez. Mahkeme boşanma davasında yalnızca evliliğin sona erip ermeyeceğini ve buna bağlı fer’i sonuçları (nafaka, tazminat, velayet gibi) değerlendirir.
Ayrıca boşanma davası açılmaksızın bankadaki paraya sırf mal paylaşımı ihtimali nedeniyle tedbir konulamaz. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer ve tasfiye hakkı da bu tarihte doğar. Boşanma davası açılmadan, eşlerden biri bankadaki paranın yarısına kendiliğinden hak kazanmış sayılmaz.
Uygulamada doğru yol şu şekildedir: Önce boşanma davası açılır. Boşanma kararı kesinleştikten sonra veya dava devam ederken ayrı bir dava olarak katılma alacağı (mal rejimi tasfiyesi) davası açılır. Banka kayıtları celp edilir, evlilik süresince oluşan birikim belirlenir ve bilirkişi incelemesi sonucunda diğer eş lehine alacak miktarı hesaplanır.
Özetle; banka hesabındaki para boşanma ile otomatik bölünmez, boşanma davası içinde talep edilemez, boşanma açılmadan yarısına hak kazanılamaz ve sırf bu nedenle tek başına tedbir kararı verilemez. Paylaşım ancak mal rejiminin tasfiyesi kapsamında açılacak katılma alacağı davası ile mümkündür.
Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Bu tarih son derece önemlidir çünkü tasfiye hesabı bu tarihe göre yapılır. Ayrıca ölüm veya eşlerin başka bir mal rejimi seçmesi halinde de rejim sona erer.
Boşanma kararının kesinleşme tarihi değil, davanın açıldığı tarih esas alınır.
Boşanma Davasından Önce Banka Hesabı Boşaltılırsa Ne Yapılır?
Uygulamada en sık karşılaşılan durum, boşanma davası açılmadan kısa süre önce banka hesaplarının boşaltılması ya da taşınmazların devredilmesidir.
Bu durumda yapılan işlem diğer eşin alacak hakkını ortadan kaldırmaz. Mahkeme banka kayıtlarını, tapu kayıtlarını ve araç kayıtlarını celp eder. Hesap boşaltılmış olsa bile, o para mevcutmuş gibi değerlendirilir ve tasfiye hesabına dahil edilir.
Boşanma sürecine girildiğini hisseden eşin malları kardeşine, anne-babasına ya da yakın bir arkadaşına devretmesi uygulamada oldukça yaygındır. Bu tür işlemler, diğer eşin katılma alacağını azaltma amacı taşıyorsa tasfiye hesabında dikkate alınır.
Kanun gereği, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde yapılan karşılıksız kazandırmaların, diğer eşin payını azaltma kastıyla yapıldığı kabul edilir. Bu durumda söz konusu malın değeri edinilmiş mallara eklenir.
Gerekirse muvazaa nedeniyle tapu iptali davası da gündeme gelebilir. Ayrıca dava ihbar edilmek suretiyle üçüncü kişilere karşı da hüküm ileri sürülebilir.
Arkadaşımı Korumak İçin Mal veya Parasını Devralayım mı?
Boşanma aşamasındaki birinin “mallarımı bir süre üzerine yapalım” teklifini kabul etmek ciddi hukuki risk doğurur. Açılacak davada üçüncü kişi sıfatıyla taraf olabilir, yargılama gideri ve karşı vekâlet ücretiyle karşılaşabilirsiniz. Sırf iyilik amacıyla yapılan bir işlem, ciddi bir zarar doğurabilir.
Katılma Payı Alacağı Davasında Sonuç Nasıl Belirlenir?
Tasfiye sırasında her eşin edinilmiş malları ayrı ayrı hesaplanır. Borçlar düşülür, eklenecek değerler dikkate alınır ve kalan miktarın yarısı diğer eş lehine katılma alacağı olarak belirlenir.
Burada teknik hesaplama, banka hareketlerinin incelenmesi, bilirkişi raporları ve delil stratejisi büyük önem taşır. Özellikle mal kaçırma iddiası varsa, zamanlama ve delil toplama süreci davanın sonucunu doğrudan etkiler.
Banka Hesabındaki Para Harcanmışsa Yine de Pay Talep Edilir mi?
Boşanmada mal paylaşımında asıl belirleyici olan, paranın ne zaman ve hangi amaçla kullanıldığıdır. Banka hesabındaki para evlilik süresinde edinilmiş mal niteliğindeyse kural olarak tasfiyeye girer. Ancak bu para hayatın olağan akışı içinde tüketilmişse durum farklı değerlendirilir.
Eğer para;
- Aile ihtiyaçlarına yönelik kullanılmışsa,
- Mevcut borçların ödenmesinde kullanılmışsa,
- Haciz yoluyla alacaklılar tarafından tahsil edilmişse,
- Uzun bir zaman diliminde peyderpey tüketilmişse,
bu durumda ortada tasfiye anında mevcut bir değer kalmadığı için genellikle ayrıca bir katılma alacağı hesabı yapılmaz. Çünkü kaçırılmış mal statüsünde olmadığı bellidir.
Eğer banka hesabındaki para boşanma davası açılmadan hemen önce, kısa süre içinde ve diğer eşin katılma alacağını azaltma amacıyla çekilmişse, bu işlem mal kaçırma olarak değerlendirilir. Bu halde para fiilen hesapta olmasa bile, mahkeme o tutarı edinilmiş mala ekler ve sanki mevcutmuş gibi hesaplama yapar. Diğer eş, değer üzerinden katılma payı alacağı talep edebilir.
Özetle, doğal ve olağan tüketim ile mal kaçırma amacı taşıyan işlemler arasında ciddi bir fark vardır. Zamanlama, kullanım amacı ve deliller mahkemenin değerlendirmesinde belirleyici olur.
Banka Hesapları Mahkeme Tarafından İncelenir mi?
Boşanma ve mal rejimi tasfiye sürecinde mahkeme banka hesaplarını inceler. Evlilik süresince açılan hesaplar ve bu hesaplara yatan para hareketleri tek tek değerlendirilir. Mahkeme, hesap hareketlerini celp ederek paranın kaynağını, yatırılış tarihlerini ve çekiliş zamanını tespit eder. Bu şekilde dosya hesaplamaya gönderilir.
Eşler Arasında Hesap Bakiyeleri Nasıl Değerlendirilir?
Bankadaki para, evlilik içinde çalışan eşin gelirinden kaynaklanıyorsa edinilmiş mal sayılır ve katılma alacağı hesabına girer. Ancak para evlilik öncesi birikmişse veya miras kalmışsa kişisel mal niteliğinde olur, paylaştırılmaz. Para kişisel mal niteliğinde olsa dahi evlilik süresince elde ettiği faiz edinilmiş mal sayılır ve paylaşım hesabına dahil edilir.
Para Çekilirse Mahkeme Ne Yapar?
Boşanma öncesi kısa süre içinde nakit çekilmesi, bankadan para transferi yapılması veya hesaptan para çıkışı mal kaçırma şüphesi doğurabilir. Mahkeme bu işlemleri dikkatle inceler ve gerekirse bu tutarları tasfiye hesabına yeniden ekler. Ama mahkeme parayı hesaba geri çekecek bir işlem yapmaz.
Yabancı veya Yurtdışındaki Banka Hesapları Da Değerlendirilir mi?
Türk mahkemelerinin yurt dışındaki bankalardan hesap dökümlerini isteme hükmü yoktur. Bu nedenle yurt dışındaki Banka kayıtları Türk Hakiminin emri ile getirtilemez. Yurt dışı banka hesabına Türk Hakimi tedbir koyamaz. Bu nedenlerle yurt dışı hesaplarından sağlıklı veri alınamayacağından bu hesaplara dair paylaşım davasının ilgili ülkesinde açılması yerinde olacaktır.
