KONKORDATO VE İFLAS ERTELEME
Borca batık bir şirket, alacaklılarının açtığı icra takipleri ve uygulanan hacizler sebebiyle, tamamen işlevsiz hale gelmekte ve borçlarını ödeme imkanı tamamen ortadan kalkmaktadır. Kanun koyucu, bu tarz şirketleri faal tutmak için bir takım çözümler öngörmüştür. Bunlardan biri “iflas erteleme” yoludur. İflas erteleme, borca batmış olan bir şirketin iflas etmeden önce ona zaman kazandırmayı hedefleyen bir koruma tedbiridir. Ancak bu yöntem, alacaklıların kısmen dahi olsa haklarını almalarına engel teşkil etmektedir. Yani, alacaklılar paralarını alamamaktadır. Bu sebeple, 2018 yılında 7101 sayılı kanunla yapılan değişiklik sonucunda iflas erteleme tamamen kaldırılmıştır.
KONKORDATO NE ANLAMA GELİR?
“İflas erteleme” yolunun alacaklılar açısından hiçbir faydasının olmadığı yasa koyucu tarafından anlaşılmış ve bunun yerine alternatif bir yöntem ortaya koyulmuştur. Konkordato, kanunda geçtiği şekliyle “uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma” yöntemidir. Basitçe anlatmak gerekirse, iflas riskine sahip şirket, mahkeme tarafından kendisine bir süre verilerek, finansal projelerle mali durumunu düzeltme imkanı bulabilir. Bu esnada, alacaklıların daha önce açtığı yasal icra takipleri durur ve yeni takiplerin de açılması engellenir. Böylece, şirketin mali gücünü koruma şansı yaratılır. İflas ertelemeden farklı olarak, konkordatoda şirketin borca batık olması şartı aranmaz, bunun yerine mali zorluk bulunup bulunmadığına bakılır.
KONKORDATO SÜRECİ
NASIL BAŞLAR? GEREKLİ BELGELER NELERDİR?
Konkordato, mali güçlük çekmekte olan şirket tarafından veya alacaklılardan herhangi birinin ilgili Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurusuyla başlar. Bu başvurunun ardından, konkordato ön projesinin dosyaya sunulması gerekir. Bu proje, alacaklıları ve alacak miktarlarını, borçlu ile aralarında bir ödeme planı anlaşması varsa bu anlaşmaları, alacaklılar bir kısım alacaklarından vazgeçmişlerse bunun bilgisi, borçlunun ödeme yapabilmek için mallarını satıp satamayacağı gibi hususlar yer alır. Ön projeye ek olarak, şirketin mevcut mali durumunu, alacak ve gider kalemlerini gösterir her türlü bilgi ve belge; alacaklıları ve alacak miktarlarını gösterir belge; alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı tablosu gibi önemli evraklar sunulur.
KONKORDATO KOMİSERİNİN GÖREVLERİ VE MÜHLETLER
Mahkeme, projenin başarılı olup olmayacağının ön tespiti için borçlu şirkete 3 aylık geçici mühlet verir. Ardından mahkeme, bu süreci yönetmek üzere bir konkordato komiseri görevlendirir. Bu süre borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine 2 ayda uzatılabilir.
Komiser, projenin başarıya ulaşıp ulaşmayacağını değerlendirir, şirketin mali durumunu inceler ve alacaklılarla projede yer alan ödeme planlarını görüşür. Alacaklılar, geçici mühletin ilanından sonraki 7 günlük süre içerisinde, konkordatonun kabul edilmemesi yönünde itiraz edebilir.
Mahkeme, projenin şirketi bulunduğu mali zorluklardan kurtaracağı kanaatine ulaşırsa, şirkete 1 yıllık kesin mühlet verilir.
KONKORDATO İLAN EDEN ŞİRKETTEN ALACAK NASIL TAHSİL EDİLİR?
Alacaklılar, geçici mühlet kapsamında komiser tarafından yapılacak ilanla, alacaklarını 15 gün içinde bildirmeye davet edilirler. Burada alacaklılar için önemli olan husus, bu ilanı kaçırmamaktır. Alacaklarıı bildirmeyen alacaklılar, bilançoda yer alamazlar. Bunun anlamı, kendilerine herhangi bir ödeme yapılmayacağıdır.
KONKORDATO İLAN EDEN ŞİRKET MAAŞ ÖDER Mİ?
Konkordato süreci, iflastan farklı olarak şirketin varlığını sürdürdüğü bir süreçtir. Dolayısıyla, şirket çalışanlarına maaşlarını ödemekle yükümlüdür. Ancak işçiler İş Kanunu kapsamında sözleşmelerini feshetme hakkına sahiptir.
MÜHLET VERİLMESİNİN SONUÇLARI
Borçlu lehine mühlet verilmesinin alacaklılar açısından bir takım sonuçları vardır. Buna göre, hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz. Konkordato talebinin tasdik edilmesi halinde, borçlu şirket, projede öngörüldüğü üzere, borçlarının bir kısmını ödeyerek iflastan kurtulur.
KONKORDATONUN AVANTAJLARI NELERDİR ?
Konkordato, iflas ertelemeden farklı olarak, alacaklıların alacaklarına ulaşmasının önünü açar. Dosyaya sunulan ve daha sonra gerçekleştirilebilirliği konkordato komiserliğince değerlendirilen ön proje sayesinde, tamamen olmasa bile bir kısım alacaklar borçlu tarafından ödenir. Ayrıca, şirketin iflasının da önüne geçilmiş olunur. Bunun da anlamı, tasfiye sürecinin ve işten çıkarmaların yaşanmayacağıdır.
Öte yandan, borçlu şirket, icra takiplerinin ve hacizlerin durması sebebiyle, burada kullanacağı eforu, ticarete harcama imkanı bulur. Yani, fabrikalar çalışmaya devam eder. Katma değer yaratma fırsatına sahip olunur. Bu sayede de ödeme yapma imkanı doğar. Dolayısıyla, konkordato, mali güçlükler içindeki şirketler için oldukça avantajlıdır.
BORÇLU, TARAF OLDUĞU SÖZLEŞMELERİ FESHEDEBİLİR Mİ?
Borçlu, ticari hayatın dayanağı olarak bir sözleşmede taraf olarak yer alabilecektir. Konkordato süreci içerisinde bu sözleşmelerin ayakta kalıp kalmayacağı kanunen düzenlenmiştir. Buna göre, borçlunun işletmesinin devamı için önem arz eden sözleşmeler, sözleşmenin karşı tarafının konkordato projesinden etkilenip etkilenmediğine bakılmaksızın, devam eder. Hatta, konkordatonun varlığı halinde haklı fesih imkanı veren veya bir borcu ödenebilir kılan maddeler, borçlunun konkordato yoluna başvurması halinde uygulanmaz. Ancak netice itibariyle sözleşmeler devam eder.
BORÇLUYA KEFİL OLAN ÜÇÜNCÜ KİŞİLER YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
Şirketin borç yüklendiği bir sözleşme söz konusu olduğunda, borçlu şirketin kefili olarak sözleşmede yer alan üçüncü kişi ancak sözleşmedeki borç muaccel olduğunda sorumlu olacaktır. Yani, sözleşmenin tarafı olan borçlu şirketin konkordato yoluna gitmesi, alacaklıların kefillere yönelebileceği anlamına gelmemekte, borcun muaccel olması gerekmektedir.
Burada özellikle geçici mühlet kararının verildiği anda borcun muaccel olup olmadığına bakılması önemlidir. Hali hazırda ödenebilir olmayan bu borç için, sırf borçlu şirket konkordato başvurusunda bulundu diye, işlem yapılamaz. Bu noktada kefilin de bir sormluluğumu bulunmamaktadır.
KONKORDATO İLAN EDEN FİRMALAR NASIL ÖĞRENİLİR?
www.ilan.gov.tr adresinde yer alan ilanlar üzerinden konkordato ve iflas ilan eden firmalar öğrenilebilecektir.
SONUÇ
Konkordato, hem alacaklılar hem de borçlular açısından yarattığı imkanlar sebebiyle etkili bir tedbirdir. Borçlular, iflas etmekten kurtulurken, borçlarını icra ve haciz korkusu olmaksızın ödeme imkanı bulmaktadır. Ayrıca, projede belirlenen şartlara göre, borçlu şirket faiz ödeyerek veyahu sadece anaparayı ödeyerek, borçlarından kurtulabilir.
Aynı doğrultuda, alacaklılar da belkide hiç ödeme alamayacakları bir pozisyondan, kısmen de olsa ödeme alabilecekleri bir noktaya geçmektedir. Özellikle, konkordato projesinde alacaklılar arasında eşitliğin gözetilmesi ve ödeme planında tutarlılık aranması, alacaklılar açısından bu tedibirin avantajlarını ortaya koymaktadır.
Yazan: Avukat Enes Baki
