Hollanda’da alınan boşanma kararı, sadece o ülke sınırları içinde geçerlidir. Yani Hollanda mahkemesince verilen kesinleşmiş bir boşanma kararı, doğrudan Türkiye’de hukuken tanınmaz veya nüfus kayıtlarına işlenmez. Türkiye’de hukuken boşanmış sayılabilmek için bu kararın tanınması veya tenfiz edilmesi gerektiği kabul edilir.
Bu durumun arka planında, yabancı ülke mahkemelerinin Türkiye’nin hukuk sisteminde otomatik geçerliliğe sahip olmaması yatmaktadır. Hukukumuzda yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de geçerli olabilmesi için ya yabancı boşanma kararının tanınması ya da tenfiz edilmesi gerekir; aksi halde kişiler Türkiye’de hâlâ evli görünürler. Bu hem medeni hal kayıtları hem de daha sonra yapılacak işlemler açısından önemli sorunlara yol açabilir
Hollanda Boşanma Kararının Türkiye’de Sonuç Doğurması
Yurt dışında, örneğin Hollanda’da verilen bir boşanma kararının Türkiye’de nüfus kayıtlarına işlenmesi bakımından tarafların vatandaşlık durumu belirleyici olmaktadır. Eğer eşlerden biri Türk vatandaşlığından çıkmışsa ya da hiç Türk vatandaşı olmamışsa, Türk vatandaşı olan taraf tek başına Türkiye’de nüfus müdürlüğüne veya yurt dışındaki Türk konsolosluğuna başvurarak boşanma kararının tanınmasını talep edebilir. Buna karşılık eşlerin her ikisi de Türk vatandaşıysa ya da çifte vatandaşlık söz konusuysa, idari yoldan tanıma işlemi için tarafların birlikte başvurması gerekir; birlikte nüfus müdürlüğüne ya da konsolosluğa gidilmeden işlem tamamlanamaz. Ancak burada önemli bir ayrım vardır: İdari yolla yapılan başvuru sonucunda yalnızca boşanma hükmü nüfus kayıtlarına işlenir ve tarafların medeni hali “boşanmış” olarak güncellenir. Yabancı mahkeme kararında nafaka, maddi-manevi tazminat, velayet veya mal paylaşımı gibi Türkiye’de icra edilmesi gereken hükümler bulunuyorsa, bu kısımların Türkiye’de hukuken uygulanabilmesi için ayrıca tenfiz davası açılması zorunludur. Aksi halde söz konusu hükümler Türkiye’de doğrudan icra edilemez ve bağlayıcı sonuç doğurmaz. Bu nedenle yabancı boşanma kararının içeriği dikkatle incelenmeli, sadece medeni hal değişikliği mi talep ediliyor yoksa icra kabiliyeti olan hükümler de mi mevcut, buna göre idari tanıma mı yoksa mahkeme yoluyla tenfiz mi gerekeceği doğru şekilde belirlenmelidir.
Sadece Bekar Statüsü Kazanıp Yeniden Evlenmek İçin Yapılması Gerekenler
Eşlerden biri birlikte nüfusa ya da konsolosluğa gitmeyi kabul etmezse, diğer eşin medeni halini “bekâr” olarak güncelletebilmesi için artık mahkeme yoluna başvurması gerekir. Bu durumda tanıma davası açılması zorunlu hale gelir ve mahkeme kararıyla boşanma hükmü Türkiye’de geçerli kılınır.
Öte yandan idari başvuru yapılması halinde yalnızca boşanma hükmü nüfus kayıtlarına işlenir. Yabancı mahkeme kararında nafaka, maddi veya manevi tazminat, velayet, kişisel ilişki kurulması ya da mal paylaşımı gibi Türkiye’de icra edilmesi gereken düzenlemeler bulunuyorsa, bu kısımların uygulanabilmesi için ayrıca tenfiz davası açılması gerekir. Aksi halde söz konusu hükümler Türkiye’de doğrudan icra edilemez. Bu nedenle yabancı boşanma kararının içeriği dikkatle değerlendirilerek, sadece medeni hal değişikliğinin mi yoksa icra kabiliyeti olan hükümlerin de mi talep edildiği belirlenmeli; buna göre idari tanıma ya da mahkeme yoluyla tanıma ve tenfiz süreci planlanmalıdır.
Hollanda Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması İçin Gerekli Evraklar
Yurt dışında, özellikle Hollanda’da verilmiş bir boşanma kararının Türkiye’de hüküm ve sonuç doğurabilmesi için öncelikle kararın usulüne uygun şekilde kesinleşmiş olması gerekir. Türkiye’de yapılacak işlem, kararın içeriğine ve tarafların vatandaşlık durumuna göre değişmekle birlikte, evrakların eksiksiz hazırlanması sürecin en kritik aşamasıdır.
Kesinleşmiş Mahkeme Kararı
Öncelikle Hollanda mahkemesi tarafından verilmiş boşanma kararının kesinleşmiş olması şarttır. Henüz temyiz süresi dolmamış veya kesinleşme şerhi bulunmayan kararlar Türkiye’de işleme alınmaz. Bu nedenle kararın üzerinde ya da ayrıca düzenlenmiş bir belgede kesinleşme kaydı (kesinleşme şerhi) bulunmalıdır.
Evlilik ölümle sona ermişse, bu durumda boşanma kararı yerine resmi makamlarca düzenlenmiş ölüm belgesi ibraz edilir.
Apostil Şerhi
Hollanda’dan alınan mahkeme kararının Türkiye’de geçerli olabilmesi için, kararın üzerinde Apostille şerhi bulunmalıdır. Apostil, belgenin resmi niteliğini ve doğruluğunu tasdik eder. Apostil şerhi olmayan belgeler Türkiye’de resmi işlemde kullanılamaz.
Türkçe Tercüme
Yabancı dilde düzenlenmiş mahkeme kararının Türkçe tercümesi zorunludur. Tercüme Hollanda’da da Türkiye’de de yaptırılabilir. Ancak tercüme Türkiye’de yapılacaksa mutlaka noter onaylı olmalıdır. Noter onayı bulunmayan tercümeler nüfus müdürlüğü ya da mahkeme tarafından kabul edilmez.
Hangi Kararlar İşleme Alınmaz?
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kararın mahkeme kararı niteliğinde olmamasıdır. Türkiye’de yalnızca mahkeme tarafından verilmiş ve usulüne uygun şekilde kesinleşmiş kararlar tanınabilir.
Bu kapsamda:
- Kesinleşmemiş kararlar,
- Belediye, noter veya idari makamlar tarafından verilmiş boşanma belgeleri,
- Hakim imzası veya mahkeme mührü bulunmayan belgeler,
- Resmi nitelik taşımayan suretler
Türkiye’de işleme konulmaz.
Dolayısıyla belgenin mahkeme kararı olduğundan, hâkim imzası ve resmi mühür taşıdığından ve kesinleştiğinden emin olunmalıdır.
Özel Vekaletname
Tanıma işlemi iki şekilde yapılabilir: Nüfus müdürlüğünde idari yoldan veya mahkeme aracılığıyla dava açılarak. Her iki durumda da taraflardan biri avukat aracılığıyla işlem yapacaksa, özel yetkili vekaletname düzenlenmesi gerekir.
Yurt dışında düzenlenecek vekaletnamelerin de apostilli olması ya da Türk konsolosluğu aracılığıyla düzenlenmiş olması şarttır. Vekaletnamede açıkça “boşanma kararının tanınması ve tenfizi” yetkisinin bulunması gerekir; genel dava vekaleti yeterli görülmez.
